В. Н. Дохунаев аатынан Мунурдаах орто оскуолата Абый улууhа
Кылаас таhынан аа5ыы уруога

Тиэмэтэ:
«Туллуктар» хоһоон.
3 кылаас

Учуутал: Павлова Айталина Федоровна
2015 г.

Тиэмэтэ:
«Туллуктар» хоһоон.
Уруок тиибэ:
саҥаны билии
Ньымата:
тус туһаайыылаах, бɵлɵ5үнэн үлэ, ИКТ-ны туһаныы.
Дьүɵрэлэhэр предметтэр
: саха тыла,тулалыыр эйгэ, музыка
Уруок сыала- соруга:
(Үөрэх дэгиттэр дьайыылара) 1. О5о билиитигэр оло5уран араас дьайыыны араара үөрэтии, арыйтарыы. (Познавательные УУД- билэр – көрөр сатабыл) 2.О5о саба5алыыр, ырытар, кэпсиир, айар, бэйэтин үлэтин бэрэбиэркэлэнэн түмүк оҥостор усулуобуйатын тэрийии. (Регулятивные УУД. Бэйэни салайынар уонна дьаһанар сатабыл) 3.Атын о5о санаатын истэр, бэйэтин санаатын сааһылаан этэр, суруйар, сөбүлэспэт түгэнигэр бэйэтин көрүүтүн көмүскүүр сатабылын сайыннарыы. (Бодоруһуу) 4.Ылбыт билиитин, сатабылын тус оло5ор туһанарыгар туһаайыы. (Личностные УУД. Ытык өйдөбүллэри иҥэрии. Тус суолталаах өйдөбүл)
Туттар

тэриллэр:
презентация (уруок слайда),компьютер, проектор, экран, музыка, Я.В.Стручков кинигэлэрэ, карточкалар.
Уруок хаамыыта:

Этаптар

Сайыннарыы,

үөрэнии, иитии

Учуутал дьарыга

Үѳрэнээччи дьарыга

I.

Т э р э э һ и н

түгэн
(эмоциональнай настрой)
II.

Мотивация
(кѳ5 ү лээһин) О5о инт эриэһин тардыы - Үт ү ѳ к ү н ү нэн! Б ү г ү ҥҥү уруокпут барыбытыгар ситиһиилээх буоллун, саҥаны , и н т э р и э һ и н э й и б и л э н бараргытыгар ба5арабын. - О5олоор, туох саҥарарый ? (музыка тыаһыыр) - Х а н н ы к ч ы ы ч а а х т а р ы билэ5итий? - Саас биһиэхэ бастаан ханнык чыычаах кэлэрий? Тураах иннинэ ханнык кыра чыычаах кэлэрий? (слайд 1)
-
Саамай соп. Саас биһиги Абыйбыт улууһугар муус устар бутуутэ кѳтѳрдѳртѳн бастакынан туллуктар кэлэллэр. Кинилэри саас илдьиттэрэ диэн ааттыыллар. -Туллук хайда5ый? - Саамай сɵп. -Үт ү ѳ к ү н ү нэн! О5олор чыычаахтары ааттаталыыллар -Кыстыырга, кыдыр- эриэхэһит, барабыай, туллук

III.

Айымньыга

киирии
1)Суруйааччын ы к ы т т ы билиһиннэрии 2) Билбэт тылы быһаарыы.
IV.Айымньы-

ны аа5ыы.
О5о б ил иитигэр оло5уран үɵрэтии, тиэмэни арыйтарыы Толкуйдаан тобулар дьо5уру сайыннарыы - Бу уруок ка би һи г и б и и р дойдулаахпыт, Абый улууһун ветеран учуутала,суруйааччы, Муҥурдаах нэһилиэгэр улэлии- хамныы сылдьыбыт Я.В.Стручков айымньытын кытта билсиһиэхпит. Кини оскуола5а саха тылын учууталынан,оскуола д и р е к т о р ы н а н ү лэлээбитэ.Яков Викторович айыл5а5а сылдьарын собулуурэ, о5олорго анаан 3 кинигэни суруйбута . Ол кинигэ кэпсээннэрэ барыта булт туьунан. Т. С м е т а н и н н ы ы н с у р у й б у т «Мэхэлэчээн булчут кэпсээннэрэ», бэйэтэ суруйбут «Мэхэлэчээн булчут туундара5а сырыылара», «Кырачаан о5олорбор» кинигэлэрэ аа5ааччылар киэ ҥ биһирэбиллэрин ылбытт ара.Булт т и э м э т и г э р элбэхтик кэпсиирэ, субэлиирэ.Ол да иьин айыл5аны харыстааьын, б у л т т е м а т ы г а р о 5 о л о р г о айымньыларын анаата5а. -Эһигитт эн ким бул ту у ру й ? А 5 а 5 ы т, у б а й г ы т ? Т у г у н а н бултуулларый? Ханнык булт тэриллэрин билэ5итий? Т у һ а х - к ы л ы н а н , б ы а н а н онороллор. - Б у т ы л л а р а а 5 а р а й ы м н ь ы б ы т ы г а р б а а р буолуохтарын сɵп.
-
Билигин биһиги Я.В.Стручков «Туллуктар» диэн кэпсээнин (-Кыра, маҥан, хойуу т ү ү л э э х , к ы л г а с а т а х т а а х , с ы т ы ы тумсулаах, кыраһыабай, ) Биирдии-биирдии аа5аллар. О5олор сал5ыытын суруйаллар. Бѳлѳххѳ быһаарсаллар, онтон биир о5о аа5ар. О5олор ырытыһаллар

V.Кэпсэтиини

тэрийии

VI. Сынньалаҥ

VII.

А в т о р

санаатын

к ы т т а

б э й э

үлэтин тэҥнээн

кɵрүү

VIII.

Рефлексия
Атын о5о санаатын и с т и и , б э й э т и н санаатын сааьылаан этии Ылбыт билиилэрин тус ол охто ру г а р туьаайыы аа5ыахпыт. -Бол5ойон ист эн о л о р о бу т. (Бастакы чааһын учуутал аа5ар). - О5олоор, эһиги санаа5ытыгар К у о н а а н у о л т у о х д и э н эппиэттээбитэ буолуой? Ол с а н а а 5 ы т ы т т а н с и э т т э р э н , ыйытыы кɵмɵтүнэн кэпсээни сал5ыы суруйуҥ, ситэриҥ. - Суруйбут үлэ5итин бѳлѳххүтүгэр аа5ыҥ, ырытыһыҥ. Биир үлэни т а л а 5 ы т , о л о 5 о а а 5 а н иһитиннэрэр.(бɵлɵххɵ быһаарсаллар, онтон биир о5о аа5ар.) -Маладьыастар! Бары учугэйдик улэлээтигит, аны сынньаныахпыт. - Аны билигин автор санаатын бэйэ5ит аа5ыаххыт. -Айымньы сүрүн с анаатыгар санаабыт сѳп түбэстэ дуо? - Бу айымньы эн санаа5ар туохха үѳрэтэрий? - Эһиги бүгүн автор буолан ыллыгыт. «Автор» буоланныт Яков Викторовичка чугаһаатыгыт дуу, суох дуу? -Сѳп. -Чыычаахтар киьи оло5ор суолталара, туьалара тугуй? - Бу уруоктан туох с аҥаны б и л л и г и т - к ѳ р д ү г ү т ? Т у г у сɵбүлээтигит? - Биһиги ортобутугар оннук быһыыны оҥорор о5олор бааллар дуо? -Бүгүҥҥү уруокпут манан бүтэр. Элбэхтэ аа5ыҥ. Аа5ар киһи киэҥ Карточка5а үлэ О 5 о л о р з а р я д к а оҥороллор С а л 5 ы ы о 5 о л о р аа5аллар О5олор ыйытыыларга хоруйдууллар - Υѳнγ-кѳйγγрγ сиир. Онон биьиги тулалыыр эйгэбитигэр (айыл5а5а) туьаны а5алаллар эбит.
кɵрүүлээх-билиилээх буолар. Кɵхтɵɵхтүк кыттыбыккыт иһин махтал. Кɵрсүɵххэ диэри!
Бэйэ аналиһа.
Үтүɵ күнүнэн убаастабыллаах дьүүллүүр сүбэ! Литература уруогар сылга кылаас таһынан аа5ыыга 9 чаас кɵрүллэр. Я.В.Стручков „Туллук“кэпсээнэ диэн кылаас таһынан аа5ыы уруогун тɵрдүс кылааска көрдөрдүм.
Уруок тиибэ:
саҥаны билии
Ньымата:
тус туһаайыылаах, бɵлɵ5үнэн үлэ, ИКТ-ны туһаныы.
Дьүɵрэлэhэр предметтэр
: саха тыла,тулалыыр эйгэ, музыка Уруогум сыала-соруга: (үөрэх дэгиттэр дьайыылара) 1. О5о билиитигэр оло5уран араас дьайыыны араара үөрэтии, арыйтарыы. (Познавательные УУД- билэр – көрөр сатабыл) 2. Оҕо сабаҕалыыр, ырытар, кэпсиир, айар, бэйэтин үлэтин бэрэбиэркэлэнэн түмүк оҥостор усулуобуйатын тэрийии. (Регулятивные УУД. Бэйэни салайынар уонна дьаһанар сатабыл) 3. Атын оҕо санаатын истэр, бэйэтин санаатын сааһылаан этэр, суруйар, сөбүлэспэт түгэнигэр бэйэтин көрүүтүн көмүскүүр сатабылын сайыннарыы. (Бодоруһуу) 4.Ылбыт билиитин, сатабылын тус олоҕор туһанарыгар туһаайыы. (Личностные УУД. Ытык өйдөбүллэри иҥэрии. Тус суолталаах өйдөбүл). Уруок уопсайа 8 этабынан барда. Тэрээһин түгэн кэнниттэн кɵ5үлээһин этабыгар о5о иртэриэһин тардаары музыка, чыычаах саҥатын тыаһа, туллук уруһуйа, саха тылын кытта сибээстээх кытта сибээстээх о5олор хоһуйуулара киирэн биэрдэ.
Сал5ыы айымньыга киирии үлэтэ суолталаахтык ыытыллааһыныгар манна о5о билиитигэр оло5уран үɵрэтии ньыманы арыйтарыы. (познавательные УУД). Билэр – көрөр сатабылы сайыннарыы сыалыттан суруйааччыны Я.В.Стручков биографиятын кылгастык маннык саастаах о5олорго сɵптɵɵх гына иһитиннэрии киллэрдим уонна бу айымньыга баар буолуохтарын сɵп диэн тыл үлэтин ыыттым. Уруогум сүрүн этабынан айымньы аа5ыыта, айымньыны үɵрэнээччилэр автор быһыытынан ситэрэн биэрэн, толкуйдаан тобулар дьо5уру сайыннарыы сыалтан бэйэни салайынар уонна дьаһанар сатабылынан (регулятивные УУД) салайтаран, айымньы сурун уонна тумук чааьын ыйытыы кɵмɵтүнэн оҥорон биирдии о5о улэтэ ситиьилиннэ. Мин санаабар, үɵрэнээччилэр тыа о5олоро буолан интэриэьинэйдик бэйэлэрин айар дьо5урдарын кɵрдɵрдүлэр. Сал5ыы кэпсэтиини тэрийии , үɵрэнээччи бэйэ икки ардыгар бɵлɵх иьигэр атын о5о санаатын истэн, о5о бэйэтин санаатын сааьылаан кыра тумук онорон, суруйан, сɵбүлэьэн биир тумуккэ кэлэн, ону кɵмүскээн иһитиннэрэригэр бодоруһуу сатабылынан (коммуникативные УУД) кɵрдɵрүү барда. Видеофизминутка (биьиги оскуолабыт үɵрэнээччитэ ыытта) Сал5ыы о5олор тиэкиьинэн автор санаатын кытта улэлэьэн, тумук чааска уруокка ылбыт билиилэринэн чыычаах айыл5а5а туьатын, айыл5а киьи оло5ор сурун суолтатын бэйэлэрин олохторугар туьанар гына ɵйдɵɵн ытык, тус суолталаах ɵйдɵбүлү олохторугар таьанарыгар туьаайдым.(личностные УУД) Уруогум сыалын- соругун ситтэ дии саныыбын.О5олор бэйэлэрин кыахтарынан кытыннылар.