Автор: Никонов Алексей Александрович
Должность: руководитель музея
Учебное заведение: МБОУ "Диринская средняя общеобразовательная школа "АГРО" имени И.Е. Федосеева – Доосо"
Населённый пункт: с. Диринг Чурапчинского улуса Республики Саха (Якутия)
Наименование материала: Презентация
Тема: Учителя–фронтовики
Раздел: дополнительное образование
Протодьяконов Гаврил Иванович
(1910 – 1974 сс.)
Дири
ҥ
сэттэ кылаастаах оскуолатыгар 1935 –
1936 үөрэх сылыгар учууталынан үлэлээбитэ.
Старшай
сержант,
саха
албан
ааттаах
артиллерист
буойуна.
Армияҕа
1941
сыллаахха
ыҥырыллыбыта.
Сэриини
Сталинград
хабараан
к и и р с и т и г э р
с а ҕ а л а а н
Б е рл и ҥ ҥ э
т и и й э н
түмүктээбитэ
.
Үс бойобуой мэтээлинэн,“ Аҕа дойду сэриитин” I степеннээх
орденынан наҕараадаламмыта.
1966 сыллаахха маршал В. И. Чуйков Гаврил Дмитриевичкэ
Советскай
Союз
Геройун
аатын
иҥэрэргэ
көрдөһүү
сурук
суруйбута туолбатаҕа. Өлбүтүн кэннэ 1998 сыллаахха Советскай
Союз Геройун аата иҥэриллибитэ.
Попов Афанасий Ильич
(1921 – 1987 сс.)
Дириҥ сэттэ кылаастаах оскуолатыгар 1948 –
1954 үөрэх сылларыгар учууталынан үлэлээбитэ.
Кыһыл
армия
кэккэтигэр
1942
сыллаахха
ыҥырыллыбыта.
Алта
ый
үөрэнэн
радист-
телефонист идэтин баһылаабыта.
Новгород уобалаһын Старай Русса
оройуонугар
сэриигэ
бастакы сүрэхтэниини ылбыта. 1943 с. алтынньы 8 күнүгэр 188–
с стрелковай дивизия 523-с полкатыгар танканы утарар орудие
наводчигынан Днепр өрүһү туораспыта. Алтыннньы 26 күнүгэр
Кривой
Рог
чугаһыгар
буолбут
кыргыһыыга,
Луковка
дэриэбинэни
босхолооһуҥҥа
ыараханнык
бааһырбыта.
Тбилиси куоратыгар өр эмтэммитэ. Аҥар атаҕын быстаран, 2-с
группалаах инбэлиит буолан дойдутугар эргиллибитэ.
Хорсун буойун, “Аҕа дойду сэриитин“
2-с степеннээх
бойобуой уордьан кавалера.
Алексеев Василий Осипович
(1919-1987 сс.)
Дириҥҥэ
1937-1938
үөрэх
дьылыгар
учууталынан
үлэлээбитэ.
Сэрииттэн
эргиллэн
кэлэн
1952
сылга
дылы
директорынан,
үөрэх
салаатын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ.
Медсулуууспа
старшината.
Кыһыл
Армияҕа
1942
с.
учууталлыы сылдьан ыҥырыллыбыта. Бастаан 582-с саппаас
с.п.
сулууспалаабыта.
Кэлин
19-с
танковай
бригадаҕа
комсорунан, 121-с сибээс батальонугар телефониһынан, 20-с
химическэй
батальоҥҥа
отделение
командирынан,
104-с
стрелковай
корпус
151-с.
дивизиятыгар
683-с
с . п .
санинструкторынан
сулууспалаабыта.
Түөрт
т ө г ү л
бааһырбыта.
"Кыһыл Сулус“ уонна “Аҕа дойду сэриитин” I степеннээх
орденынан наҕараадаламмыта.
Парфенов Петр Васильевич
(1917-2005 сс.)
в
Дириҥҥэ сэрии иннинэ 1937 сыллаахха саха
тылын
учууталынан
үлэлээбитэ.
Сэрииттэн
эргиллэн кэлэн 1960 сылга дылы директорынан,
үөрэх
салаатын
сэбиэдиссэйинэн
үлэлээбитэ.
Кэлин
Болтоҥо,
Дириҥ,
Чурапчы,
Хатылы
орто
оскуолаларыгар
нуучча
тылын
уонна
историяны
үөрэппитэ.
Гвардия старшай лейтенана. А
ҕ
а дойду улуу сэриитигэр 1942
с. ы
ҥ
ырыллыбыта. 21-с туспа хайыһар бригадатыгар связист
быһыытынан
сэриигэ
киирбитэ.
1943
сыллаахха
сэриилэһэ
сылдьан
бааһырбыта.
Госпитальтан
1944
сыллаахха
тахсан
баран
С.
М.
Киров
аатынан
байыаннай
училищаҕа
үөрэнэн
офицер званиятын ылбыта уонна БМ- 16 (катюша) командирынан
48–с
туспа
дивизионын
састаабыгар
сылдьан
сэриилэспитэ.
"Кыһыл
Сулус“
уонна
“А
ҕ
а
дойду
сэриитин”
I
степеннээх
орденынан наҕараадаламмыта.
Дири
ҥ
сэттэ кылаастаах оскуолатыгар
үөрэнэр. Чурапчы пед училищатын бүтэрэн
кэлэн
төрөөбүт
Хоптоҕотугар
учууталынан
үлэлиибитэ.
Васильев Сергей Осипович
(1920-1974 )
Сэриигэ
Горнай
оройуонугар
учууталлыы
сылдьан
1942
сыллаахха ыҥырыллыбыта. 1943 с. олунньу ый 23 күнүгэр 19
туспа хайыһар биригээдэтигэр кыттан Ильмен күөлгэ сэриигэ
киирбитэ. Улаханнык бааһыран өстөөххө билиэн түбэспитэ. Икки
сыл бэлиэннэйдэр лааҕырдарыгар эрэйи – муҥу көрбүтэ. 1945
с. муус устар ыйга иккиэ буолан концлааҕыртан күрээбиттэрэ
уонна Берлины ылыыга сэриигэ кыттыспыта. Комендатураҕа
экспедитордаабыта.
Куорат
комендана
генерал
Телегин
плакаттары уруһуйдарын сөбүлээн, Берлин куоракка ыйаппыта.
1946
с.
дойдутугар
эргиллэн
кэлэн
Дириҥ
оскуолатыгар
учууталлыыр, нуучча тылын уонна литературатын үөрэппитэ.
"Берлини ылыы иһин" мэтээлинэн наҕараадалаах.
Капитонов Петр Иванович
(1914-1982 )
Дириҥ оскуолатыгар 1946 с. математика
учууталынан
пенсияҕа
тахсыар
диэри
үлэлээбитэ.
1941
с.
Амма
оройуонугар
учууталлыы
сылдьан
сэриигэ
ыҥырыллыбыта.
Кинини
артиллерист-вычислитель
үөрэҕэр
үөрэтэннэр артиллерист–минометчик идэлээх 1942 с. тохсунньу
ый бүтүүтэ сэриигэ айаннаабыт. 1027 нүөмэрдээх стрелковай
полкаҕа
сылдьан
сэриилэспит.
Москва
туһаайыытынааҕы
улахан сэриигэ 1942 с. ыараханнык бааһыран эһиилги сылыгар
дойдутугар эргиллибитэ.
"Сэрии
кэмигэр
килбиэннээх
үлэтин"
иһин
уо
д.
а.
мэтээллэрдээх.
Родионов Николай Григорьевич
(1917 -1999)
Дириҥ оскуолатыгар 1938-1941 үөрэх сылларыгар
учууталынан үлэлээбитэ.
1942
с.
учууталлыы
сылдьан
Кыһыл
Армия
кэккэтигэр
ыҥырыллыбыта.
Иркутскайга
Мальта
байыаннай
лааҕырыгар
снайперскай
ч а а с к а
үөрэммитэ.
Хотугулуу-Ар5аа
фроҥҥа
188-с
с.д.
388-с
с.п.
истребительнай
батальонугар
сулууспалаабыта. 1943 сыл олунньу ыйга Старай Руссо куораты ылар иһин кимэн
киириигэ илиитигэр, өттугэр ыараханнык бааһыран дойдутугар эргиллибитэ.
Николай Григорьевич "Албан аат III-с степеннээх“ орден кавалера.
Хоютанов Николай Спиридонович
(1921-1984)
1938-1941сс.
Бахсыга,
Мугудайга
учууталлаабыта.
1941-1942 Төлөй нэһилиэгин Калинин аатынан
колхуоска
булгалтерынан
үлэлии
сылдьан
Кэбээйигэ көһүүгэ барар.
1943 сыл сэриигэ ыҥырыллыбыта. Забайкальскай фронт 368-
с горнай стрелковай полкаҕа сулууспалаабыта, Япония утары
сэриигэ кыттыбыта. 1946 с. дойдутугар эргиллэн кэлбитэ.
Дириҥ
оскуолатыгар
1946-1958
сс.
детдом,
интернат,
Мэлдьэхсигэ Ааҕар балаҕан сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ.
"Японияны
кыайыы
иһин"
уо
д.
а.
юбилейнай
мэтээллэрдээх.
Пинигин Павел Титович
(1917 – 2009 )
Дириҥ
оскуолатыгар
1943-1968
сылларга
үлэлээбитэ.
Сэриигэ
1941
сыллаахха
ыҥырыллыбыта.
Армияҕа
младшай
командир
быһыытынан
11-с
танковай
корпус
1 2 - с
мотострелковай бригадатыгар сулууспалаабыта.
Ленинградскай байыаннай уокурукка, Курскай тоҕой кырыктаах
кыргыһыытыгар
кыттыыны
ылбыта.
1943
сыл
от
ыйын
26
күнүгэр
ыараханнык
бааһыран
956
–с
эвакуационнай
госпитальга эмтэммитэ. 1943 сыллаахха III группалаах инбэлиит
буолан дойдутугар эргиллибитэ.
Фашистскай Германияны утары сэриигэ көрдөрбүт хорсун
быһыытын
иһин
“Албан
аат”
III
степеннээх
орденынан
наҕараадаламмыта.
Кини уола Павел Павлович Пинигин тустууга олимпийскай
чемпион, Аан дойду хас да төгүллээх чемпиона.
Кириллин Михаил Михайлович
(1916-1942 )
Нестеревтэр
диэн
дьадаҥы
ыалга
т ө р ө ө б ү т ү н
К и р и л л и н
М и х а и л
Кононовичтаахха ииттэрэ биэрэллэр.
Чурапчытааҕы
педагогическай
училищены
бүтэрбитэ.
Дириҥ
оскуолатыгар
сэриигэ
барыан
иннинэ
учууталлаабыта.
1942
сыллаахха
районо
аппараатыгар
үлэлии
олорон
сэриигэ
ыҥырыллыбыта.
252-с СД 932-с СП састаабыгар сылдьан Сталинград куорат
иһин сэриигэ киирсибитэ уонна 1942 с. алтынньы 22 күнүгэр бу
уот холорук сэриигэ өлбутэ. Сталинградскай уобалас Кузьмичи
дэриэбинэҕэ көмүс уҥуоҕа көтөҕүллүбүтэ.
"Сталинград обороната" мэтээлинэн наҕараадаламмыта.
Бродников Алексей Спиридонович
(1917-
1998 )
Аҕа
дойду
сэриитигэр
1942
с.
учууталлыы
сылдьан
барбыта.
Маҥнай
Уралга 40-с саппаас полкаҕа сулууспалаан
баран 1943 с.
Новгородскай уобалас
Старай Русса оройуонугар өстөөхтөрү
кытта
күөн
көрсүбүтэ.
20-с
туспа
хайыһар
бригадатыгар,
Хотугулуу-Арҕааҥҥы
фроҥҥа
Демьянскай
плацдарм
иһин
сэриигэ
киирсибитэ.
1943
с.
кулун
тутар
ыйга
бааһыран,
госпитальга
эмтэнэн
баран
1117-с
с.п.
састаабыгар,
кэлин
саппаас
чааска
307-с
аэродрому
көрөр-истэр
батальоҥҥа
сулууспалаабыта.
Албан Аат 3-с степенэ орденынан наҕараадаламмыта.
Сэрииттэн
кэлэн
биһиги
оскуолабытыгар
детдомҥа
иитээччинэн, оскуолаҕа саха тылын учууталынан 1951 сылларга
үлэлээбитэ. Дириҥ бөһүөлэгэр олорон хас да хоһоон суруйбута.
Соҕотох
кыыһа
Сардаана
Алексеевна
Дириҥҥэ
күн
сирин
көрбүтэ.
Ефимов Михаил Прокопьевич
(1918-2004 )
1942 сыл Алаҕар оскуолатыгар завуһунан
үлэлии олорон сэриигэ барбыта. Хотугулуу-Арҕаа
фроҥҥа
Ловать
өрүс
туһаайытынан,
развед
ротаҕа
радиотелеграфиһынан,
подразделение
политругунан
сылдьан
сэриилэспитэ,
1944
сыллаахха
ыараханнык
бааһыран
дойдутугар
эргиллибитэ.
Дириҥҥэ 1943-1944 үөрэх сылыгар оскуола директорынан,
онтон салгыы детдом директорынан үлэлээбитэ. 1955-56 үөрэх
сылыгар, кылаас салайаачытынан үлэлээн, орто оскуола I–кы
выпуһу таһаарбыт учуутал буолар.
Аҕа дойду сэриитин I степеннээх орденынан, "Хорсунун
иһин",
"Германияны
кыайыы
иһин“
мэтээллэринэн
наҕараадаламмыта.
Попов Гаврил Иванович
(1919-1983 )
Кыһыл Армияҕа 1942 сыл балаҕан ыйыгар
Чурапчы 7 кылаастаах оскуолатыгар үлэлии
сылдьан ыҥырыллыбыта. Кини сулууспатын
сапер идэтинэн саҕалаабыта.
Украинаны босхолоспута, Днепр өрүс хаҥас биэрэгэр туоруур
муосталары
оҥорууга
уонна
миинэлэри
ыраастааһыҥҥа
сылдьыбыта, Берлин куораты босхолоспута.
Аҕа дойду сэриитэ 2-с степеннээх орденынан, икки төгүллээх
Кыһыл
Сулус
орденынан
наҕараадаламмыт,
хорсун
буойун
буолар.
Сэрии кэнниттэн, Дириҥ оскуолатыгар уһуннук, кэскиллээхтик
үлэлээн,
улуу
нуучча
тылын
уонна
литературатын
үөрэтэн,
үөрэнээччи, махталын ылбыт завуч, учуутал буолар.
Максимов Алексей Еремеевич
(1906 – 1970 )
Сэрии кэмигэр Дириҥҥэ тулаайах
оҕолор диэлэрин тэрийбитэ уонна онно
директордаабыта.
1 9 4 3
с ы л л а а х х а
С о в е т с к а й
А р м и я
к э к к э т и г э р
сулууспалаабыта.
Японскай
империализмы
үлтүрүтүүгэ
кыттыбыта. Монголия стептэрин, улахан Хинчан арҕастарын
туоруурга
тулуурун
уонна
холкутун
көрдөрөн
үрдүкү
командование махталын ылбыта.
1952-1959сс. Дириҥҥэ детдом директорынан, оскуолаҕа
ахсаан учууталынан үлэлээбитэ. Дириҥ оскуолатыгар үлэлии
сылдьан Саха АССР оскуолатын үтүөлээх учууталын үрдук
аатын бастакынан ылбыта.
“Аҕа дойду сэриитин кэмигэр килбиэннээх үлэтин иһин”,
сэриигэ “Хорсунун иһин” мэтээллэрдээх.
Макаров Гаврил Иванович –
Дьуон Дьаҥылы (1914 – 1956
)
1943 сыл атырдьах ыйын 16 күнүгэр
Дириҥ
оскуолатыгар
завуһунан
үлэлии
сылдьан сэриигэ атаарыллыбыта.
Илиҥҥи
фронт
278-с
стрелковой
дивизияны,
855-с
с т р е л к о в а й
п о л к а н ы
к ы т т а
Я п о н и я н ы
у т а р ы
милитаристическай
сэриигэ
кыттыбыта
уонна
ыараханнык
бааһыран,
уһуннук
эмтэнэн
дойдутугар
1946
сыллаахха
эргиллибитэ.
Чурапчы
оройуонугар
педагогическай
кабинет
сэбиэдиссэйинэн
уонна
оскуолаҕа
саха
тылын
учууталынан
үлэлээбитэ.
Тапталлаах дойдутун “Чурапчы” туһунан 1943 с. ахсынньы
ый
5
күнүгэр,
фроҥҥа
суруйбут
хоһоонугар
Федор
Гоголев
мелодия
айбыта.
Поэт
ырыата
Чурапчы
улууһун
гимнэ
буолбута.
Эверстов Гаврил Семенович
(1921-1986 )
1942
сыллаахха
педучилищены
бүтэрээт балаҕан ыйын 29 күнүгэр сэриигэ
ыҥырыллыбыта.
209
-с
стр елко вай
дивизия,
754-с
стрелковай
полкатыгар
младшай
лейтенант
взвод
командирынан
Я п о н и я н ы
у т а р ы
М о н гол и я ,
К ы т а й
кыраныыссаларыгар сэриигэ кыттыбыта.
1946
с.
дойдутугар
эргиллэн
кэлэн
военрук,
детдом
иитээччитинэн, физкультура учууталынан Дириҥҥэ үлэлээбитэ.
Кэлин оройуон киинигэр киирэн араас үлэлэргэ үлэлээбитэ.
Аҕа дойду сэриитин II-с степеннээх орденынан, "Победа над
Японией" мэтээлинэн наҕараадаламмыта.
Платонов Иннокентий Семенович
(1918-
1944 )
Дириҥ
оскуолатыгар
педучилищены
бүтэрээт
1936-1942
сылларга
оскуолаҕа
үлэлээбитэ.
1939
сылтан
сэриигэ
барыар
дылы
оскуолаҕа
завучтаабыта.
Ахтыыга
сурулларынан “... дэгиттэр талааннаах, сут –
кураан,
сэрии
сабардаабыт
кэмигэр
бүтүн
ос к уол а
кол ле к т и в ы н
ө й ү н - с а н а а т ы н
баһылаан-көһүлээн иһэр биир эдэр эрчимнээх
салайааччы этэ”.
1942 сыл бэс ыйын 30 күнүгэр завучтуу сылдьан сэриигэ
ыҥырыллыбыт.
259135
байыаннай
чааска
сулууспалаабыта,
старшина
званиятын
ылбыта
разветчиктар
бөлөхтөрүн
салайааччытынан сылдьыбыта. 1944 с. тохсунньу ыйга сэрии
хонуутугар
охтубута.
Калининскай
уобалас
Сокольническай
оройуонун Черницино дэриэбинэтигэр көмүллэн сытар.
Илларионов Дмитрий Афанасьевич
(1919
– 2002 )
1940 сыллаахха Чурапчы педучилищетын
б ү т э р э н
У у с
–
М а й а
о р о й у о н у г а р
учууталлаабыта,
1941-
42
үө.с.
Уорҕа
оскуолатыгар үлэлээбитэ.
1 9 4 3
с ы л
а т ы рд ь а х
ы й ы н
1 6
к ү н ү г э р
с э р и и г э
ыҥырыллыбыта.
Чита
уобалаһыгар
Дацаҥҥа
байыаннай
үөрэҕи
барбыта.
Илиҥҥи
кыраныыссаҕа
36-с
армия
94-с
дивизиятын 152-с стрелковой полкатыгар сулууспалаабыта.
1945
сыл
атырдьах
ыйын
16
күнүгэр
М ан ь ж ур и я
кыраныыссаны
туораан
Хайлар
куоратын
утарсыыта
суох
кимэн киирбиттэрэ. Бу айаҥҥа тымныйан, сэбиргэхтэтэн III
группалаах
инбэлиит
буолан
дойдутугар
1945
сыллаахха
эргиллэн кэлбитэ.
40 сыл устата Алаҕар уонна Дириҥ оскуолаларыгар ахсаан
учууталынан үлэлээбитэ.
Куличкин Афанасий Кононович
(1912-
1942 )
Д и р и ҥ ,
А м ма
о с к уо л а л а р ы г а р
н ач а л ь н а й
к ы л а а с
у ч у у т а л ы н а н
үлэлээбитэ.
1941с. атырдьах ыйын 15 күнүгэр бастакы хомуурга
түбэһэн Аҕа дойду сэриитигэр ыҥырыллыбыта. 642-с
дивизиятыгар 21-с стрелковой полкатыгар
службалаабыта. 1942 сыл кулун тутар 27 күнүгэр
кыргыһыы хонуутугар охтубута. Смоленскай уобалас
Холмики дэриэбинэтигэр көмүллүбүтэ.
Заболоцкай Михаил Васильевич (1918-
1971 )
Дириҥ тулаайах оҕолор дьиэлэригэр
иитээччинэн
үлэлээбитэ
.
1 9 4 3
с ы л л а а х х а
б э с
ы й ы н
2 4
к ү н ү г э р
а р м и я г а
ыҥырыллыбыта.
25-с
санинструктордар
оскуолаларыгар
ү ө р э м м и т э .
1 8 - с
т у с п а
и н ж е н е р н э й
б а т а л ь о ҥ ҥ а
санинструктарынан Япония сэриитигэр кыттыбыта. 1945 сыл
алтынньы ыйын 12 күнүгэр дойдутугар эргиллибитэ.
Сэрии
кэнниттэн
Өймөкөөн,
Верхоянскай
оройуоннарыгар
учууталлаабыта,
Чурапчы
оройуонугар
Дириҥ
детдомугар
иитээччинэн үлэлээбитэ. Кэлин Чурапчыга олохсуйан нарсудка
суд исполнителинэн, лесопууҥҥа завхоһунан үлэлээбитэ.
Лазарев Дмитрий Петрович
(1910 – 1995 )
Алданнааҕы
горнай
техникумугар
үөрэнэ
сырыттаҕына
1933-1937
сс.
М ос к ва т а а ҕ ы
редакционно-издательскай
техникумҥа
киэһээҥҥи
салаатыгар
үөрэттэрэ
ыыталлар.
Күнүскү
кэмҥэ
Госиздат Саха сиринээҕи салаатыгар штат таһынан
корректорынан үлэлээбитэ.
Ол сылдьан М. К. Аммосов, П. А. Ойуунускай, Г. В. Ксенофонтов үлэлэрин
Киин
архипка
туттарбыта.
1939
–
1941
сс.
Дириҥ
сэттэ
кылаастаах
оскуолатыгар нуучча тылын учууталынан үлэлээбитэ.
1941 сыллаахха атырдьах ыйын 15 күнүгэр сэриигэ ыҥырыллыбыта.
Илиҥҥи
фроҥҥа
сылдьыбыта.
1943
сыллаахха
доруобуйатын
туругунан
дойдутугар эргиллэн кэлэр.
Кэбээйи оройуонун I–кы Сииттэ оскуолатыгар учууталлабыта, интернат
сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ.
Саха АССР норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ. Фольклору
хомуйааччы. Чурапчы улууһун бочуоттаах олохтооҕо. “УУ - олох тыына”;
“Суол – сайдыы төрдө”; “Олохтоох тутуу – киһи аймах кэскилэ” - бу үс улахан
проблемаларга олоҕун бүтэһик күннэригэр дылы үлэлэспитэ.
Пинигин Владимир
Васильевич
(1928 – 2012 )
1946
сыллаахха
Чурапчы
педучилищетын
бүтэрэн
Уорҕа
начальнай
оскуолатыгар
учууталынан
үлэтин
саҕалаабыта,
икки
сыл
Дириҥ
детдомун
иитээччитинэн
онтон
оскуолаҕа история учууталынан үлэлээбитэ.
1949-1953 сc. Советскай армияҕа службалаабыта. 1949- 1951
сc. Иркутскай куоракка
92712 №-дээх зенитнэй
артиллерия
полкатыгар
үөрэҕи
барбыта.
Байыаннай
идэтэ
(старшай
телефонист,
радист).
1951-1953
сс.
Хотугу
Кореяҕа
сэриигэ
сылдьыбыта.
1953-1957 сc. Саха государственнай университетын история
салаатын үөрэммитэ. Салҕыы Горькай куоракка аспирантураҕа
үөрэнэн
историческай
наука
кандидатын
диссертациятын
көмүскээбитэ. СГУ преподавателинэн, доценынан уһун кэмнэргэ
кэскиллээхтик үлэлээбитэ.
Эверстов Василий Семенович
(1909 – 1979 )
1933-1936
сс.
Москватааҕы
Ленин
а а т ы н а н
п е д и н с т и т у т к а
ү ө р э м м и т э .
Д о й д у т у г а р
э р г и л л э н
к э л э н
Д и р и ҥ
оскуолатыгар
завуһунан
ү л эл э эб и т э .
Ч у р а п ч ы
р а й о н о т у г а р
п е д к а б и н е т
с э б и э д и с с э й д и и
с ы л д ь а н
Ч у р а п ч ы
оскуолатыгар нуучча тыла уонна литература
учууталынан үлэлээбитэ.
1942 с. атырдьах ыйын 21 күнүгэр сэриигэ ыҥырыллыбыта.
1943
с.
Иркутскай
уобалас
Усолье-Сибирское
куоракка
туус
заводугар үлэлии сылдьан ыалдьан госпитальга сыппыта. Ол
сыл доруобуйатынан сыыйыллан дойдутугар эргиллэн кэлэр.
Мэҥэ Хаҥалас, Кэбээйи, Уус-Алдан оройуоннарыгар нуучча
тылын учууталынан үлэлээбитэ.
Үөрэх үлэһиттэрин салаатын I съеһин делегата.
Оконешников Роман Яковлевич
( 1921 – 1998 )
1943
сыллаахха
Чурапчы
пед
училищетын
бүтэрэн
начальнай
кылаас
учуутала буолбута. Ити сыл бэс ыйын 22
к ү н ү г э р
К ы һ ы л
А р м и я
к э к к э т и г э р
ыҥырыллыбыта. 1047 – с стрелковай полк,
2 3 9 - с
т у с п а
т р о ф е й н а й
р о т а ҕ а
с у л у ус п а л а а б ы т а .
1 9 4 6
с ы л л а а х х а
дойдутугар эргиллэн кэлбитэ.
Амма
детдомугар
завучтаабыта.
Дириҥ
оскуолатыгар
учууталлаабыта. Дириҥ детдомугар иитээччинэн үлэлээбитэ.
Хо п то ҕ о
н э һ и л и э г э р
п оч т а
н ач а л ь н и г ы н а н
ү о н н а
операторынан үлэлээн бочуоттаах сынньалаҥҥа тахсыбыта.
Ермолаев Никифор Николаевич
( 1917 – 1988 )
1933
с.
учууталынан
үлэтин
саҕалаабыта.
Мугудай
сэттэ
кылаастаах
оскуолатыгар директордыы, олорон 1943 с.
атырдьах
ыйын
25
күнүгэр
сэриигэ
барбыта. 857-с стрелковой полканы кытта
Япония
сэриитигэр
кыттыбыта.
1946
сыллаахха дойдутугар эргиллэн кэлбитэ.
Бүлүү, Чурапчы педучилищеларыгар завучтаабыта. 1958
-1961
сс.
Дириҥ
оскуолатыгар
директордаабыта.
Ол
кэмҥэ
Дириҥ,
Бүтэйдээх
оскуолаларын
бастакы
табаарыстаһыы
к ө р с ү һ ү ү л э р и н
т э р и й б и т э .
С А С С Р
Ү ө р э ҕ и н
министерствотыгар
инспектордаабыта.
Н.
А.
Габышевы
кытта
саха
литературатыгар
орто
сүһүөх
кылаастар
учебнигын таһаарсыбыта.
Листиков Егор Афанасьевич
(1915 – 1943)
Чурапчы
педучилищетын
үөрэнэ
сырыттаҕына
Аржаков
аатынан
( кэл и н
Стаханов)
колхозка
бэ рэс с эд э эт эл и н э н
талбыттара.
Педучилищены
кэтэхтэн
үөрэнэн
бүтэрэн Дириҥ оскуолатыгар учууталлаабыта.
Дириҥ
оскуолатыттан
биир
бастакынан
уоттаах
сэриигэ
атырдьах ыйын 15 күнүгэр 1941 сыллаахха атаарыллыбыта.
Москва
куораты
Арҕааҥҥы
фронт
кавалериһа
буолан
көмүскээбитэ.
Ржев,
Вязьма
оройуонугар
төгүрүктээһинтэн
нэһиилэ тыыннаах тахсыбыта. Калининскай уобалас сиригэр
сэриилэһэ
сылдьан
ыараханнык
бааһыран
госпитальга
киирбитэ
уонна
1943
с.
ыам
ыйын
4
күнүгэр
улахан
бааһырыыттан өлбүтэ.
Миронов Михаил Дмитриевич
(1917 – 1942 )
Болтоҥоттон
төрүттээх.
Удьуор
кыһыл
бартыһаан Мироновтар аймахтара.
1937 сыллаахха Чурапчы педучилищетын
бастакы
выпускнигынан
ситиһиилээхтик
үөрэнэн бүтэрбитэ. Комсомуол чилиэнэ.
Дириҥ оскуолатыттан улахан хомуурга түбэһэн барбыт
сэттэ
учууталлартан
биирдэстэрэ.
Сэрии
быһаарсыылаах
кэмнэригэр түбэһэн 1942 сыллаахха сэтинньи ыйга сэрии
хонуутугар охтубута.
Федоров Афанасий Филиппович
(1905 – 1942 )
Начаалынай кылаас учуутала. 1942 сыл
бэс ыйын 20 күнүгэр Чурапчы оройуонугар
улахан
хомуурга
түбэһэн
Дириҥ
сэттэ
кылаастаах
оскуолатыгар
учууталлыы
сылдьан сэриигэ барбыта.
Уоттаах сэрии ыар кэмнэригэр түбэспитэ. Хотугулуу-
Арҕааҥҥы фроҥҥа түбэһэн сэриилэһэ сылдьан 1942
сыллаахха алтынньы ыйга өлбүт.
Потапов Алексей Иванович
(1926 – 1968 )
В о л е й б о л г а ,
ч э п ч и к и
а т л е т и к а ҕ а ,
акробатикаҕа
оройуон
чиэһин
элбэхтэ
көмүскээбит
физкультура
учуутала
буолар.
1944
с.
Чурапчы
педучилищетын
үөрэнэн
бүтэрбит.
1945
с.
от
ыйын
7
күнүгэр
Советскай
армия
кэккэтигэр
сулууспалаабыта. 1950 сыллаахха эргиллэн кэлэр.
1953
сыллаахха
Дьоккуускайга
пединституту
бүтэрбитэ.
Чурапчы,
Дириҥ
оскуолаларыгар
физкультура
учууталынан
үрдүк
таһаарылаахтык
үлэлээн
элбэх
спортсменнары
иитэн
таһаарбыта.
1956
сылаахтан
Украинскай
ССР
Краснодон
куоракка
кэргэнинээн
олохсуйбуттара.
Олоҕун
аҥара
Соболева
Галина
Николаевна фельдшер идэлээх. Манна олорон Луганскайдааҕы
пединститут историко-филологическай факультетын бүтэрбитэ
уонна история учууталынан үлэлээбитэ.
Владимиров Григорий Гаврильевич (1919 –
1973 )
Чурапчы педучилищетыгар үөрэнэ сылдьан
Дьоккуускайдааҥҥы национальнай байыаннай
оскуолаҕа үөрэнэ киирбитэ. 1939 с. Мальтаҕа,
Москва
куорат
таһыгар
байыаннай
үөрэххэ
саллааттары үөрэппитэ.
1941
сыл
атырдьах
ыйын
14
күнүгэр
сэриигэ
Иркутскай
куораттан
барбыта. Рокоссовскай Армиятын 449 –с стрелковой
полкатыгар отделения хамандыырынан сылдьыбыта. Смоленскай
туһаайытынан
төгүрүктээһиҥҥэ
түбэһэн
16
эрэ
киһи
тыыннаах
эргиллибиттэриттэн
биирдэстэрэ
буолар.
1941
от
ыйыгар
араанньы
буолан
II–с
группалаах
инбэлиит
буолан
дойдутугар
эргиллибитэ.
Дириҥ
детдомугар
иитээччинэн
үлэлээбитэ,
Кытаанах
оскуолатыгар военругунан, интернат иитээччитинэн үлэлээбитэ.
«Хорсунун
иһин»
мэтээлинэн
наҕараадаламмытын
1968
с.
туппут.
Пономарев Николай Афанасьевич (1914-1943 )
Чурапчы
педучилищетын
бастакы
выпускнига.
1937
с.
Белолюбскай
с эт т э
кылаастаах оскуолатыгар директордаабыта. 1941
– 1942 үөрэх сылыгар Дириҥ сэттэ кылаастаах
оскуолатыгар директорынан үлэлээбитэ.
1942
с.
атырдьах
ыйыгар
сэриигэ
барбыта.
Сержант
званиялаах. 107–с стрелковой полк 3-с батальонун минометнай
расчету
хамандалаабыта.
1943
сыл
от
ыйыгар
Курскай
кыргыһыытыгар талааннах салайааччы 29 сааһыгар сүрэҕэ
тэппэт
буолбу та.
Орел
куораттан
15
к и лом ет рд а а х
кылабыыһаҕа көмүс уҥуоҕа хараллыбыта.
Старостин Петр
Афанасьевич
(1918-1991 )
1941 с. Дьокуускай педучилищетын бүтэрбитэ.
Кэбээйи
оройуонугар
учууталынан
үлэтин
саҕалаабыта.
1944
сыл
Армияҕа
ыҥырыллыбыта.
Японияны
утары
сэриигэ
855-с
Хинганнааҕы
стрелковой полкаҕа 45 мм. пушка батареятын
парторгунан сылдьыбыта. Бу батареяны кытта
Гоби
кумах
куйаарын,
Хинган
сис
хайатын
туораан, Чиф куораты босхолоһор.
1945
с.
дойдутугар
эргиллэн
кэлэн
үөрэммит
оскуолатыгар
Дириҥҥэ учууталлыыр. 1947 с. Дьокуускай куорат пединститутугар
үөрэххэ киирэр. 1949 с. Кэбээйи оройуонугар учууталынан ананар.
Физика,
математика
учууталынан
уонна
завуһунан
үлэлиир.
Одьулуун сэттэ кылаастаах оскуолатыгар физика кабинетын тэрийэн,
таһаарылаахтык үлэлээбитэ. “Сэттэ кылаастаах оскуолаҕа физиканы
үөрэтии”, “Арифметическай задаачалары суоттуур сирдьит” – диэн
үлэлэрэ туспа методическай пособие буолан тарҕаммыттара
.
Никонов Иван Николаевич
(1913 – 1986 )
1929 сыл ликбезка үөрэнэн баран оскуолаҕа 1933 с.
3 кылааска үөрэнэ киирбитэ. Дириҥ сэттэ кылаастаах
оскуолатын
бүтэрэр.
Чурапчы
педучилищетын
бүтэрэр сылыгар 1941 с. балаҕан ыйыгар
сэриигэ
ыҥырыллан
Читаҕа
Забайкальскай
байыаннай
уокурукка сулууспатын саҕалыыр.
557-с байыаннай чааска 397-с туспа кабельно-вестовой ротаҕа стрелок
быһыытынан 1943 с. дылы сылдьар. Онтон Соҕуруулуу-арҕааҥҥы фроҥҥа
37-с
гвардейскай
стрелковай
полк
састаабыгар
сылдьан
рядовой
стрелогунан
Курскай,
Орловскай
туһаайыыларынан
сэрии
толоонугар
киирбитэ.
Орел
куорат
босхолооһунугар
бааһырбыта.
Рязань
уонна
Магниторскай госпиталларыгар сытан эмтэммитэ.
1943
с.
дойдутугар
эргиллэн
кэлэн
үөрэммит
оскуолатыгар
Дириҥҥэ
начаалынай
кылаас
учууталынан
үлэлээбитэ.
Хайахсыт
оскуолатыгар
учууталлыыр.
1948
с.
Чакыр
оскуолатыгар
сэбиэссиэйинэн
ананан
онно
олохсуйар.
Коркин Николай
Михайлович
(1911 – 1967 )
Дириҥҥэ начаалынай кылаас учууталынан
үлэлии
сылдьан
Чурапчы
педучилищетын
кэтэхтэн
үөрэнэн
бүтэрбитэ.
Сэриигэ
Дириҥ
ос к уол а т ы г а р
ү л эл и и р
с эт т э
у ч у у т а л
барбыттарыттан биирдэстэрэ буолар.
Иркутскайга 57-с стрелковой дивизия 105-с артиллерийскай
полкатыгар офицерскай оскуолаҕа үөрэнэн младшай лейтенант
званиятын
ылбыта.
65-с
туспа
протанковай
дивизия
74-с
сапернай
полкатын
кытта
Карельскай
фроҥҥа
сэриигэ
киирбитэ.
Бу
уоттаах
хабыр
киирсиилэргэ
буойун
учуутал
улаханнык бааһыран транспортнай поезд начаалынньыгынан
анаммыта.
“Хорсунун
иһин”
,
“Бойобуой
үтүөлэрин
иһин”
уонна
“Сталининград
оборонатын
иһин”
бойубуой
мэтээллэринэн
наҕараадаламмыта.
Михайлов Федор Романович
(1921- 1960 )
9-с кылааһы бүтэрэн баран 1939 сыл Төлөй
начаалынай
оскуолатыгар
учууталлаабыта.
Чурапчы оскуолатыгар пионер баһаатайынан,
физкультура учууталынан үлэлээбитэ.
1942 с. атырдьах ыйын 3 күнүгэр армияҕа ыҥырыллыбыта.
Биир
сыл
курдук
авиасигнальщиктаабыта.
20-с
стрелковой
биригээдэҕэ
Хотугулуу-арҕааҥҥы
Ленинградскай
фроҥҥа
сылдьан
1943
с.
тыҥатынан
ыалдьан
иккис
группалаах
инбэлиит буолан дойдутугар эргиллибитэ.
1 9 4 3
с .
Ди р и ҥ
с эт т э
кыл а а с т а а х
о с к уол а т ы г а р
учууталлабыта. Хоту Булуҥ оройуонугар Быков Мыска саха
орто
оскуолатыгар
үлэлээбитэ.
Дириҥ,
Амма,
Одьулуун
7
кылаастаах оскуолаларыгар 9 сыл устата учууталлаабыта.
Курскай куоракка салайар кадрдары бэлэмниир оскуоланы
бүтэрэн кэлэн тутууну уонна суолу өрөмүөннүүр тэрилтэлэри
салайбыта. Кэргэнэ, оҕото суох.
Керемясов Николай Михайлович
(1919 – 1985 )
1941
сыл
атырдьах
ыйын
7
күнүгэр
Дьокуускай куораттан фроҥҥа барбыта. Арҕаа
фроҥҥа 1281-с стрелковай полк састаабыгар
Москва
анныгар
сэриилэспитэ.
Ити
сыл
ахсынньыга
ыараханнык
бааһыран,
2789-с
нүөмэрдээх Горькай куорат госпиталыгар 1942
сыл кулун тутар ыйгар дылы эмтэммитэ.
Бу сыл дойдутугар эргиллэн кэлэн Чурапчы 7 кылаастаах
оскуолатыгар,
Чурапчы
педучилищетыгар
военругунан
үлэлээбитэ.
1955 с. Дириҥ орто оскуолатыгар завуһунан үлэлээбитэ.
Үлэҕэ
баҕатын,
билитин-көрүүтүн
таһынан,
б и и р
халбаннаабат
сүрүннээх,
наһаа
судургу,
аҕыйах
саҥалаах,
эппитин ыһыктыбат ирдэбиллээх салайааччы этэ.
“Хорсунун
иһин”,
“Германияны
кыайыы
иһин”,
“Москва
көмүскэлин иһин” мэтээллэринэн наҕараадаламмыта.
Толстяков Петр Васильевич
(1917 – 1992)
Таатта оройуонун Тыаһыра нэһилиэгэр
орто
бааһынай
ыалга
төрөөбүтэ.
Чурапчы
педучилищетын
1940
сыллаахха
бүтэрэн
Дириҥ
сэттэ
кылаастаах
оскуоллатыгар
физика учууталынан үлэлээбитэ.
1941
сыллаахха
балаҕан
ыйыгар
сэриигэ
барбыта.
Хотугу-
арҕааҥы
фроҥҥа
15
биригээдэҕэ
оһуобай
разведротаҕа
разведчигынан службалаабыта.
1942
с.
бааһыран
дойдутугар
эргиллэн
кэлбитэ.
Ытык-
Күөлгэ
военругунан,
учууталынан
үлэлээбитэ.
Албан
Аат
б а с т а к ы
у о н н а
ү һ ү с
с т и э п э н н э э х
у о р д и э н ы н а н
наҕараадаламмыта.
Жирков Роман Степанович
(1915 – 1997)
А ҕ а
д о й д у
с э р и и т э
2
с т е п е н э
уордьаннаах,
“Венаны
ылыы
и һ и н ”,
“Будапеһы ылыы иһин”, сэрии уонна үлэ
үбүлүөйүнэй
мэтээллэрдээх.
Отделение
хамандыыра, учуутал. Дириҥ оскуолатыгар,
Аллайыаха,
Эдьигээн,
Муома,
Өлүөхүмэ
оройуоннарыгар учууталлаабыта.
1943 сыл сайын Дьокуускай куораттан ыҥырыллыбыта.
252-с
стрелковай
полкаҕа
сылдьыбыта.
Сэриигэ
кыттан
Венгрияны,
Австрияны,
Чехославакияны
босхолоспута.
Сэриигэ
отделенияны
хамаандалаабыта.
Днестр
өрүһү
туорааһыҥҥа
5-6
төгүл
кырынан,
сэрии
техникатын
туоратыспыта.
Бу
кыргыһыыга
илиитигэр
уонна
төбөтүгэр
б а а һ ы р б ы т а .
О д е с с а
у о н н а
Д н е п р о д з е р ж и н с к э й
госпиталларыгар эмтэммитэ. 1947 с. дойдутугар эргиллибитэ.
Эдьигээҥҥэ олохсуйбута.
Саввин Алексей Егорович
(1920 – 1986)
1939
сыллаахха
Чурапчы
педучилищетын
б ү т э р э н ,
М ы н д а ҕ а а й ы
о с к у о л а т ы г а р
учууталлаабыта.
Чурапчы
р а йо нот у г а р
ликбезкэ
инспекторынан
үлэлээн
иһэн,
1942
сыллаахха балаҕан ыйын 22 күнүгэр армияҕа
ыҥырыллыбыта.
Иркутскай
уобаласка
Мальта
байыаннай
лааҕырыгар
тиийэн
аҕыйах
ый
үөрэнэн,
сержант
званиятын
ылбыта.
Ити
чааска
саллааттары
үөрэтэргэ
хаалларбыттара.
ПТР
отделениетын
командирынан, рота комсомольскай тэрилтэтин секретарынан 1944
сыл күһүнүгэр дылы сылдьыбыта. Онтон салгыы Читааҕа тиийэн
эмиэ
саллааттары
бэлэмнээбитэ.
Салгыы
292-с
стрелковай
дивизия 1011-с стрелковай полкатыгар сылдьан, 1945 с. атырдьах
ыйыгар Японияны утары сэриигэ кыттыбыта.
1945
сыл
дойдутугар
эргиллэн
кэлбитэ.
1946
–
1947
үөрэх
сылыгар Дириҥ сэттэ кылаастаах оскуолатыгар директордаабыта.
Пинигин Никифор Васильевич
(1920 - 2014)
Аҕа дойду сэриитэ 2 степенэ уордьаннаах,
“Японияны
кыайыы
иһин”,
“1941-1945
сс.
Аҕа
дойду
сэриитигэр
килбиэннээх
үлэтин
и һ и н ”
у о н н а
э л б э х
ү б ү л ү ө й ү н э й
мэтээллэрдээх, учуутал, детдом иитээччитэ,
интернат сэбиэдиссэйэ.
1944с.
тохсунньу
10
күнүгэр
Советскай
Армияҕа
ыҥырыллыбыта.
Забайкальскай
байыаннай
уокурук
541-с
туспа
зенитнэй-артиллерийскэй
дивизионугар,
1915-с
артиллерийскэй полкаҕа сылдьан Японияны утары сэриигэ
кыттыбыта.
1945
сыл
атырдьах
ыйын
5
күнүттэн
балаҕан
ы й ы н
3
к ү н ү г э р
д ы л ы
К ы т а й
н о р у о т у н
Я п о н и я
милитаристарыттан босхолуур сэриигэ 127-с мотострелковай
полк састаабыгар стрелогунан сылдьыбыта.
Дириҥ
детдомугар
иитэр
үлэҕэ
салайааччытынан
үлэлээбитэ.
Фомин Афанасий Михайлович
(1920 – 1978)
Сержант званиялаах. “Японияны кыайыы
иһин”, “1941 – 1945 сс. Аҕа дойду сэриитигэр
килбиэннээх
үлэтин
иһин”
мэтээллэрдээх.
Саха тылын уонна литературатын учуутала,
оскуола
директора.
Советскай-партийнай
үлэһит.
1941
сыллаахха
Чурапчы
педучилищетын
бүтэрэн
начаальнай кылаас учууталын идэтин ылбыта. Мырылаҕа
уонна
Чакыр
оскуолаларыгар
учууталынан
уонна
сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ. 1943 сыллаахха от ыйын 24
күнүгэр
сэриигэ
ыҥырыллыбыта.
Сержант
званиялаах
сэрииттэн
кэлэн,
1945
–
1946
сс.
Дириҥҥэ
бастаан
учууталынан,
онтон
1947
–
1948
үөрэх
сылыгар
директорынан үлэлээбитэ.
Соловьев Николай Саввич
(1912 – 2002)
РСФСР наруотун үөрэҕэриитин туйгуна,
Саха АССР оскуолатын үтүөлээх учуутала.
1941
сыллаахха
атырдьах
ыйын
15
күнүгэр бастакы хомуурга түбэһэн фроҥҥа
барбыта.
6
ыйдаах
л е й т е н а н н а р ы
бэлэмниир
оскуолаҕа
үөрэнэн
младшай
лейтенант званиятын ылбыта.
Орел
,
Белгород,
Курскай,
Харьков
туһаайыыларынан
уоттах сэриигэ сылдьыбыта. 1943 сыл аатырар Орловскай-
Курскай тоҕойун кырыктаах кыргыһыытыгар кыттан, икки
атаҕар
бааһыран,
Тамбовскай
уобаласка
госпитальга
сыппыта.
1944с.
бэс
ыйыгар
сэрии
инвалида
буолан
дойдутугар эргиллибитэ.
1948
–
1949
сс.
Дириҥ
оскуолатыгар
директорынан
үлэлээбитэ.
Илларионов Николай Афанасьевич
(1915 – 1944)
Дириҥ
оскуолатыгар
үөрэнэ
сылдьан
үс
с ы л
с т а р ш а й
п и о н е р
б а һ а а т а й ы н а н
үлэллээбитэ.
1933
сыллаахха
“Социолизм
с у о л а ”
у л у у с
х а һ ы а т ы г а р
б а с т ы н
корреспондент
буолан,
хаһыат
Кыһыл
дуоскатыгар
таһаарыллыбыта.
Чурапчы
педучилищетыгар үөрэнэ киирбитэ.
1942 сыл бэс ыйын 22 күнүгэр фроҥҥа ыҥырыллыбыта.
19-с
хайыһар
биригээдэтигэр
түбэһэн,
Ленинград
куораты
көмүскэспитэ.
Салгыы
391-с
стрелковайй
дивизия,
1024-с
стрелковай
полкатыгар
сулууспалаабыта.
С э т т э т э
бааһырбыта. 1944 сыл муус устар 7 күнүгэр сэрии толоонугар
геройдуу
охт убута.
Калининскай
уобалас
Глынико
дэриэбинэҕэ көмүс уҥуоҕа хараллыбыта.
Хоютанов Илья Софронович
(1918 – 1994)
Сэттэ
кылааһы
бүтэрээт
Нам,
Чурапчы
оскуолаларыцгар учууталлаабыта Аҕа дойду
сэриитигэр
1942
сыллаахха
бэс
ыйын
24
күнүгэр
ыҥырыллыбыта.
525
–с
үөрэтэр
–
тутар батольоҥҥа сылдьыбыта.
1944
сыл
алтынньыга
эргиллэн
кэлбитэ.
Онтон
ыла
Чурапчы
,
Мэҥэ
Хаҥалас
,
Уус
Алдан
оскуолаларыгар
пенсияҕа
тахсыар
диэри
үлэлээбитэ.
1951
сыл
пед
училищаны
бүтэрбитэ.
Үлэлээбитин
тухары
6
саҥа
оскуоланы аспыт улахан үтүөлээх.
1946-1947
үөрэх
сылыгар
Дириҥ
оскуолатыгар
учууталынан үлэлээбитэ.
Лавров Капитон Афанасьевич
(1922 – 1942)
1922
сыллаахха
Хоптоҕо
н э һ и л и э г э р
дьадьаҥы
бааһынай
кэргэнигэр
төрөөбүтэ.
Аҕатын,
Лавров
Яков
кэпсииринэн:
“Дьахтар
мэччийбит
алааһыгар
баар
Мельницаны
Охонооһой оҕонньор туппута” – диэн кэпсээбитэ.
Онон Лавровтар төрүт
мас уустара буолаллар.
Урукку кэмҥэ
бэйэлэрин
бэрткэ
көрүнэн
олорбут
ыаллар
буолаллар.
Балаҕан
ыйын
28
күнүнээҕи
1923
сыллаахха
2
иккис
Хадар
нэһилиэгин
испиэһэгэр сурулла сылдьарынан Охонооһой Лавров 39 саастаах.
Капитон
төрөппүт
аҕата
буолар.
Бу
испиэһэк
оҥоһулларыгар
Капитон биир саастаах уол буолар.
Сэриигэ
1941с.
атырдьах
ыйын
15
күнүгэр
барбыта.
76
стрелковой
полкаҕа
сылдьан
сэриилэспитэ.
Бааһыран,
3074
–
эвакуационнай госпитальга киирбитэ уонна 1942 сыл бэс ыйын 21
күнүгэр
өлбүтэ.
Иваново
куорат
Сосновскай
кылабыыһатыгар
көмүллүбүтэ.
Нестерев Егор Кириллович
(1924 - 1944)
Нестерев
Егор
Кириллович
1924
сыллаах
төрүөх
Хоптоҕо нэһилиэгиттэн. Чурапчы оройуоннуттан сэриигэ.
Атырдьах ыйын 21 күнүгэр күһүҥҥү хомуурга түбэһэн 1942
сыллаахха
фроҥҥа
атаарыллыбыта
ыҥырыллыбыта
«Чурапчы улууһун Буойун учууталлар».
Киниигэҕэ
сурулларынан.
Младшай
лейтенант
званиялаах.
Память
кинигэҕэ ол туһунан суох. Сэриигэ 18-с сааһын сирэ – халты туолбут уолт
тылланан
«Ийэ
дойдутун»
көмүскүү
аттанар.
Белоруссия
сирин
туһаайыытынан сэриилэһэ сылдьан, 1944 сыллаахха сураҕа суох сүтэр.
Төрөппүт ийэтэ Илларионова Анна Федоровна, аҕата, 9 – с уоллаах
охоноон огонньор, сэриигэ кыттыбыт с эттэ уолуттан саамай кыралара
буолар. Иитиллибитинэн Нестерев Егор Кириллович. Нестерев Кириикэ
оҕонньор иитэ ылбыт, инньэ гынан үгүс докумуоннарга Нестерев Егор
Кирилловиһинэн сурулла сылдьар