5 класс

Дәүләт теле

Тема: Икмәк үткән юл . Интонация буйынса һөйләм төрҙәре

Маҡсат:

интонация

буйынсаһөйләмтөрҙәременәнтаныштырыу;

һөйләмдәрҙе телмәрҙә дөрөҫ ҡулланырға, интонация буйынса һөйләмдәрҙең

аҙағында тыныш билдәләрҙе ҡуйырға, һүҙлектәр менән эшләргә өйрәтеү;

телмәр үҫтереү, балаларҙың һүҙлек байлығын арттырыу , икмәккә оло

ихтирам, һаҡсыллыҡ, игенсе хеҙмәтенә һөйөү тәрбиәләү; һәйләү телмәрен

үҫтереү;икмәккә ҡарата һөйөү, ихтирам хисе тәрбиәләү.

Йыһаҙ: дәреслек, карточкала биремдәр, проектор, компьютер, дәрес

презентацияһы

Дәрес төрө: яңы материал менән танышыу дәресе.

Уҡытыу методы: күрһәтеүаңлатыу, эҙләнеү методтары.

Уҡытыу алымдары: әңгәмә,һорауяуаптар, мәҡәл әйтеү, карточкалар

менән эш, таҡтала һәм дәфтәрҙә эш, һүҙлек менән эш, тәржемә итеү, уҡытыу

сының тасуири уҡыуы, уҡыусыларҙың сылбырлы уҡыуы, ИКТ ҡулланыу, ял

минуты, ижади эш.

Дәресбарышы:

• Психологик комфорт булдырыу

Һаумы, ҡояш!

Һаумы, дуҫым!

Һаумыһығыҙ, уҡытыусым!

Мин сәләмәт, мин матур

Салауаткеүек батыр!

Хәйерле көн, балалар! Бөгөнгө көнөбөҙ, дәресебеҙ уңышлы үтһен өсөн

бер-беребеҙгә йылмайып шатлыҡ бүләк итәйек.

• Дәрестең темаһына сығыу

Уҡыусылар, экранға ҡарағыҙ әле һәм мине иғтибар менән тыңлағыҙ.

Бөгөнгө дәресебеҙҙең темаһы мәҡәлгә йәшеренгән

1 сдайд

-Тимәк, балалар, бөгөнгө дәрестә һүҙ нимә тур

аһынд

а барасаҡ?

-Эйе, балалар, беҙ бөгөн дәрестә икмәк тураһында һөйләшәсәкбеҙ.

• Дәрес темаһын билдәләү

Афариндар! Эйе, балалар, беҙ бөгөн дәрестә Икмәк үткән юл хикәйәһе менән

танышасаҡбыҙ.

• Маҡсаттар ҡуйыу

Бөгөнгө дәрестең бурыстарын күҙаллап ҡарайыҡ.

Бурыстар:…. Уҡыйбыҙ…..Өйрәнәбеҙ….. Иҫтә ҡалдырабыҙ

•

Эшкә керешер алдынан телдәрҙе шымартып алайыҡ.

Теманы

үҙләштереү өсөн ниндәй маҡсаттар ҡуйырбыҙ?

•

•

Нимәләр

йәки

кемдәр

тураһында

һөйләшербеҙ?

(Икмәк

тураһында һөйләшербеҙ)

•

Нимәләр үҙләштерербеҙ? (Яңы һүҙҙәр, яңы һөйләмдәр)

•

Нимәләргә өйрәнербеҙ? (Бер-береңде тыңларға, бүлдермәҫкә,

иғтибарлы булырға)

• Яңы тема өҫтөндәэш.

(Тиҙәйткес өҫтөндә эш.Башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәрен дөр өҫ әйтеү) .

-Әҙерләйем икмәкте

Ул аҙыҡ бит бик тәмле.

Атай ҡырҙа үҫтерҙе,

Әсәй үҙе бешерҙе.

-хор менән,

-рәтләп уҡыйҙар.

- Йәгеҙ әле әйтегеҙ, был шиғырҙа нимә тураһында һүҙ бара?

- Эйе, дөрөҫ, икмәк тураһында. Уҡыусылар, һеҙ икмәкте яратаһығыҙмы?

-Атай ни эшләй? Әсәй нимә эшләй?

Икмәкһеҙ кеше йәшәй алмай. Уны ҡәҙерләргә кәрәк.

-Икмәк өҫтәлгә килһен өсөн ниндәй эштәр башҡарырға кәрәк?

1.Текст өҫтөндә эш. “Икмәк үткән юл ” 150-се бит, 359-сы күнегеү

•

Һүҙлек

эше

(Һүҙлек һүҙҙәрен өйрәнеү, яҙып ҡуйыу, тикшереү (парҙарҙа

эш)

сәсәләр– сеют

йәйбуйына – целое лето

Һуғалар – молотят

•

Яҡшы уҡыусының уҡыуы.

•

Кемдәр тураһында һүҙ бара? Улар тураһында нимәләр әйтелә?

•

Аңлағанды тикшереү.

•

Тәржемә итеү

г) һөйләтеү

Физминутка

Ел иҫә, иҫә,иҫә,

Игендәрҙе һелкетә.

Ел шыма-шыма-шыма

Игендәр үҫәләр, үҫәләр.

• Грамматика материал.

• Төркөмдәрҙә эш

• Уҡыусыларға

бирем

бирелә, тик текст һөйләмдәргә

бүленмәгән.

Уҡыусылар тексты һөйләмдәргә бүлеп, тыныш билдәләре ҡуйып сығалар.

1-се төркөм.

Ниндәй икмәк була

Арыш икмәге була.

Ниндәй икмәк була

Ҡара икмәк була

Ниндәй икмәк була

Бойҙай икмәге була.

Икмәк ниндәй була

Икмәк хуш еҫле, йомшаҡ була

2 -се төркөм.

Без көн һайын өҫтәлдә икмәк күрәбеҙ. Икмәк булмаһа, табындың йәме

ҡалмай Унан башка тамаҡ туймай Без һәр көндө магазиндан икмәк һатып

алабыҙ Ул иң кәрәкле ризык Икмәкте беҙ ҙә яратабыҙ

3 -сө төркөм.

Ҡулымда күпереп бешкән түңәрәк икмәк Ниндәй тәмле, йомшаҡ

икмәк Ниндәй ҡәҙерле ул, оло ул Икмәк –ул тормош Икмәктең ҡәҙерен

беләйек

Тәрбиәүи әңгәмә.

• Һеҙ икмәкте ҡәҙерләйһегеҙме?

• Нимәләр эшләйһегеҙ?

•

Таҡтала эш.

Һәр төркөмдән бер уҡыусы бер һөйләмде сығып таҡтаға яҙа.

2-се төркөм. Һорау һөйләм.Икмәк ниндәй була?

1-се төркөм. Хәбәр һөйләм. Икмәк иң кәрәкле ризык.

3-сө төркөм. Өндәү һөйәләм. Икмәктең ҡәҙерен беләйек!

• Ҡағиҙәгә

сығыу.

•

•

Һорауҙы

белдергән

һөйләм

һорау

һөйләм

(вопросительное

предложение) тип атала. Ул һорау интонацияһы менән әйтелә һәм аҙағында

һорау билдәһе (вопросительный знак) ҡуйыла. Мәҫәлән: Икмәк нисә һум

тора?

•

Һорау

мәғәнәһе–мы,-ме

ялғауҙары

һәм

һорау

һүҙҙәре

менән

белдерелә.

•

Һорау

һөйләмгә

яуап

биреүсе

һөйләм

хәбәр

һөйләм

(повествовательное предложение) тип атала. Хәбәр һөйләм тыныс тауыш

(интонация) менән әйтелә. Уның аҙағында нөктә (точка) ҡуйыла. Миҫал:

Мин

икмәк

алам.

•

•

Һоҡланыуҙы, бойороуҙы, көслө тойғонобелдергән һөйләм өндәү

һөйләм тип атала. Уның аҙағында өндәү билдәһе (восклицательныц знак)

ҡуйыла. Мәҫәлән: Икмәкте ихтирам ит!

•

Нығытыу күнекмәләре.

а) 150-се бит, 361-се күнегеү

Һөйләмдәрҙе тыныш билдәләре ҡуйып, дөрөҫ уҡыу.

•

Һин икмәккә бараһың.

•

Һин икмәккә бараһың?

•

Һин икмәккә бараһың!

•

Рефлексив анализ

Бөгөн дәрестә нимәләр эшләнек? Ниндәй эш төрҙәрен ҡулландыҡ?

Нимәләр белдек? Һеҙгә дәрес оҡшанымы? Ни өсөн?

•

Өй эше.

•

1) 151-се бит , шиғырҙы уҡырға

2) Икмәк тураһында мәҡәлдәр табырға һәм ятларға

3) «Икмәк бешереүселәр» тигән хикәйә төҙөргә;

4) Икмәккә арналған проект эшләргә (альбом биттәрендә 2-гә бөкләп

беренсе

яртыһында

өләсәйҙәргә арналған һүрәт

төшөрөргә, ә

икенсе

яртыһында мөмкин тиклем ошо һүрәт буйынса һөйләмдәр

төҙөп яҙырға)